Εκπομπή 4η Μια ωραία πεταλούδα, τι ωραίο χάος που φέρνει!

by Unknown 25.10.13 0 σχόλια CR Radio

Καλησπέρα σας! Πέμπτη 24 Οκτωβρίου, είναι λίγο μετά τις εννιά το βράδυ και στο μικρόφωνο του CR RADIO είναι η Εύα Τσαροπούλου και το Παραπονάκι της.

Το e-mail μας paraponaki@paraponaki.gr, και η σελίδα στο FB «Το παραπονάκι». Αν νιώθετε λίγο μουρμούρηδες ή πολύ γκρινιάρηδες ή έχετε κάτι από αντάρα μέσα σας, θα είμαι εκεί να το μοιραστούμε.

Σήμερα το Παραπονάκι μου δεν έχει θέμα. Έχει ανάθεμα! Κι αυτό, γιατί αναζητώντας να βρω κάτι με το οποίο αξίζει να καταπιαστώ αυτή την εβδομάδα, ψάχνοντας ανάμεσα στους τίτλους των εφημερίδων, σ’ αυτά που βλέπω στην τηλεόραση και ακούω στο ραδιόφωνο ή διαδίδονται στο διαδίκτυο, μόνο ένα πράγμα αναγνωρίζω, εγώ που έχω πάρει διαζύγιο με τα μαθηματιά: Τη θεωρία του Χάους!

Ξέρετε ποια είναι η θεωρία του Χάους; Και ξέρετε άραγε ποιο είναι το Φαινόμενο της Πεταλούδας που είναι αλληλένδετο μ’αυτήν;

Το Φαινόμενο αυτό λοιπόν αναφέρει ότι πολύ μικρές και φαινομενικά ασήμαντες αλλαγές, μπορούν να προκαλέσουν τεράστιες αποκλίσεις στην εξέλιξη των πραγμάτων, δημιουργώντας μία τελείως διαφορετική πραγματικότητα. Και φέρνει το παράδειγμα μιας πεταλούδας, η οποία χτυπάει τα φτερά της κάπου στην Ασία και δημιουργεί έναν ωραιότατο και μεγαλειώδη τυφώνα στη Βόρεια Αμερική.

Κατά τη θεωρία, το χτύπημα που κάνουν τα φτερά της πεταλούδας παράγει μία μικροσκοπική αλλαγή –την οποία σχεδόν δεν μπορείς να παρατηρήσεις – στην κατάσταση της ατμόσφαιρας. Εάν μετρήσει κανείς έναν μήνα μετά το τι κάνει η ατμόσφαιρα, ως απόρροια των κινήσεων των φτερών μιας πεταλούδας, θα δει ότι η απόκλισή της απ’ αυτό που θα είχε κάνει αν η πεταλούδα δεν τα είχε χτυπήσει ποτέ τα φτερά της, είναι τέτοια ώστε ένας ανεμοστρόβιλος που θα είχε χτυπήσει σε ένα σημείο και θα είχε καταστρέψει μια τεράστια έκταση γης δεν δημιουργείται ποτέ, ενώ αντίθετα, μπορεί να δημιουργηθεί ένας άλλος σε ένα άλλο μέρος της γης, άσχετο και με το προηγούμενο, ακριβώς με το πού χτύπησε τα φτερά της η πεταλούδα.

Ο μετεωρολόγος Edward Lorenz, που το 1960 εργαζόταν στο πρόβλημα της πρόβλεψης του καιρού, χρησιμοποιούσε έναν πρωτόγονο για τότε υπολογιστή, στον οποίο αναπτυσσόταν ένα σύστημα 12 εξισώσεων, που προέβλεπε τις μεταβολές του καιρού κατά τρόπο θεωρητικό. Ο υπολογιστής αυτός αποθήκευε τα αποτελέσματα των προβλέψεων με τη μορφή αριθμών με έξι δεκαδικά ψηφία, ενώ ο ίδιος, θέλοντας να κάνει οικονομία τα εκτύπωνε σε τρεις δεκαδικές θέσεις.

Ήταν το 1961 όταν θέλησε να δει μια ιδιαίτερη ακολουθία και για να κερδίσει χρόνο ξεκίνησε από τη μέση αντί από την αρχή της, έβαλε τον αριθμό από το έντυπό του και άφησε το πρόγραμμα να τρέξει μόνο του, ενώ εκείνος θα έλειπε απ’ το γραφείο του.

Όταν γύρισε, η ακολουθία εξελισσόταν διαφορετικά απ’ αυτό που περίμενε, με πολύ σημαντικές αποκλίσεις από το αρχικό σχέδιο, διαφοροποιώντας εντελώς τον τελικό από τον αρχικό σχεδιασμό, άρα έχοντας ένα αποτέλεσμα απολύτως διαφορετικό. Έπρεπε φυσικά, να δει τι συνέβη. Υπολόγισε λοιπόν ότι στην αρχική ακολουθία που ο αριθμός ήταν 0,506127, εκείνος είχε δακτυλογραφήσει μόνο τα τρία πρώτα δεκαδικά, άρα τον αριθμό 0,506. Γιατί κατά γενική παραδοχή, ένας επιστήμονας που μπορεί να φτάσει τις μετρήσεις του στην ακρίβεια των τριών δεκαδικών ψηφίων θεωρείται εξαιρετικά τυχερός, αν μη τι άλλο! Με βάση την επικρατούσα άποψη, το να παραλείψεις μικρά ανεπαίσθητα στοιχεία στη χρησιμοποίηση λογικών μεθόδων υπολογισμού δεν μπορεί να σου διαφοροποιήσει το αποτέλεσμα. Ε, εδώ αυτή η άποψη καταρρίφθηκε πανηγυρικά. Ο Lorenz απέδειξε, άθελά του, ότι η άποψη αυτή δεν ίσχυε και στη συνέχεια, αυτή η επίδραση έμεινε γνωστή ως το Φαινόμενο της Πεταλούδας, γιατί το ποσό κατά το οποίο διέφεραν οι δύο ακολουθίες στο σημείο αφετηρίας τους ήταν τόσο ανεπαίσθητο, που μπορούσε να συγκριθεί με την πεταλούδα που χτυπά τα φτερά της στον αέρα.

Αυτό το ίδιο φαινόμενο είναι επίσης γνωστό ως «η ευαίσθητη εξάρτηση στους αρχικούς όρους». Που σημαίνει ότι μία πολύ μικρή, σχεδόν ανεπαίσθητη αλλαγή στους αρχικούς όρους μπορεί να αλλάξει δραματικά τη μακροπρόθεσμη συμπεριφορά ενός συστήματος. Αυτού του είδους τα ελάχιστα λάθη, μπορούν να συμβούν ακόμα και στο πιο απομονωμένο εργαστήριο. Εκεί βασιζόμενος ο Lorenz, δήλωσε ότι ο καιρός δεν μπορεί ποτέ να προβλεφθεί ακριβώς και αυτή η Θεωρία στη συνέχειά της, δόμησε τη λεγόμενη Θεωρία του Χάους.

Επιστημονικά μιλώντας -να το προσέξουμε αυτό παρακαλώ, γιατί μέχρι τώρα σας τα είπα ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΑΠΛΑ, ώρα για επίσημους ορισμούς- η Θεωρία του Χάους έχει διάφορες εφαρμογές σε κλάδους επιστημών όπως η φυσική, η μηχανολογία, τα οικονομικά και η βιολογία. Μελετά τη συμπεριφορά ορισμένων μη γραμμικών δυναμικών συστημάτων, που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις αρχικές συνθήκες. Μικρές διαφορές στις αρχικές συνθήκες (όπως αυτές που οφείλονται σε σφάλματα στρογγυλοποίησης σε αριθμητικούς υπολογισμούς) αποδίδουν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα για τα δυναμικά συστήματα, καθιστώντας τη μακροπρόθεσμη πρόβλεψη αδύνατη σε γενικές γραμμές. Αυτό συμβαίνει παρ' όλο που αυτά τα συστήματα είναι αιτιοκρατικά ("ντετερμινιστικά"), πράγμα που σημαίνει ότι η μελλοντική συμπεριφορά τους καθορίζεται πλήρως από τις αρχικές συνθήκες τους, χωρίς να εμπλέκονται τυχαίες παράμετροι. Με άλλα λόγια, η ντετερμινιστική φύση αυτών των συστημάτων δεν τα κάνει προβλέψιμα. Αυτή η συμπεριφορά είναι γνωστή ως ντετερμινιστικό χάος, ή απλά χάος.

Πότε έχουμε δηλαδή Χάος; Όταν το παρόν καθορίζει το μέλλον, αλλά η προσέγγιση του παρόντος δεν προσδιορίζει κατά προσέγγιση το μέλλον.

Χαοτική συμπεριφορά μπορεί να παρατηρηθεί σε πολλά φυσικά συστήματα, όπως ο καιρός, η ατμόσφαιρα, το ηλιακό σύστημα, οι τεκτονικές πλάκες, τα οικονομικά συστήματα και η εξέλιξη (μεταβολή) των πληθυσμών.

Αν το δείτε με πολύ ανοικτό μυαλό, ουσιαστικά τι μας λέει αυτή η θεωρία;

Μας λέει ότι τα πάντα σχετίζονται με τα πάντα! Κι όλα αυτά, με μια πεταλούδα εκεί κάπου στην Ανατολή!

Τώρα που καταλάβαμε πολύ καλά τη Θεωρία του Χάους (δεν πιστεύω να μην σας κάλυψα επιστημονικά) θέλετε να δούμε μια ελληνική εφαρμογή της;

Το ελληνικό δημόσιο και οι συναλλαγές μαζί του.

Έχει συγχωρεθεί ο καημένος ο πατέρας σου –μακριά από μας, τυχαίο παράδειγμα- και σου έχει αφήσει ένα μικρό χωραφάκι, κάπου έξω απ’ τα Χανιά απ’ όπου τυχαίνει να κατάγεσαι κιόλας. Ε, λες κι εσύ, ανεργία στην Αθήνα, μειώνονται και τα μιστά, πρέπει να βρω κάτι να κάνω. Αυτό είναι μια γενική σκέψη και ιδέα, την οποία έχεις στο νου σου εκεί που περπατάς ένα ηλιόλουστο πρωί.

Κι όπως είσαι βυθισμένος στη σκέψη σου αυτή, δεν βλέπεις ένα μικρό σπάσιμο στο δρόμο, οπότε βουτάς με μία αεράτη κίνηση το ποδαράκι σου εκεί, εγκλωβίζοντας τον αστράγαλό σου. Στη δε, αυθόρμητη κίνησή σου να απεγκλωβίσεις το πόδι σου, καταφέρνεις να προκαλέσεις κάταγμα στον αστράγαλο!

Κοίτα τώρα, πεταλούδα μου, πώς κούνησες τα φτερά σου! Και δες τώρα πώς μπορείς να προκαλέσεις έναν προσωπικό τυφώνα, μόνο και μόνο από μία απλή, τυχαία και εντελώς ασήμαντη κίνηση…

Όλα παίρνουν το δρόμο τους αυτόματα: Νοσοκομείο, γύψος και αναγκαστική «ξεκούραση».

Είσαι λοιπόν καθισμένος αναπαυτικά στο σαλόνι του σπιτιού σου, έχοντας το πονεμένο ποδαράκι σου τοποθετημένο σ’ ένα ωραιότατο πουφ και μη έχοντας να κάνεις κάτι άλλο μεσημεριάτικα, ανοίγεις την τηλεόραση. Και πού πέφτεις τώρα! Πέφτεις πάνω σ’ αυτή τη διαφήμιση της Εθνικής, που σου μιλάει για το Green Banking!

Κι εκεί που όλο αυτό το διάστημα έλεγες ότι ψάχνεις να βρεις τρόπο να εκμεταλλευτείς το χωραφάκι του μακαρίτη του πατέρα σου, νιώθεις ξάφνου σαν τον Κύρο Γρανάζη που άστραψε στο μυαλό του ο φίλος του ο Γλόμπος! Να πώς θα το αξιοποιήσω! Θα φτιάξω ένα πάρκο! Απ’ αυτά τα φωτοβολταϊκά, που μοιάζουν με τεράστιους καθρέφτες! Προσωπικά καθόλου δεν μ’ αρέσουν, αλλά έχουν γίνει πλέον αξιοθέατο σε όλη τη χώρα και στην τελική είναι χρήσιμα κιόλας.

Αλλά θέλεις και το βοήθημά σου (το οικονομικό). Και γιατί να μην το θέλεις κιόλας; Ειδικά, αφού –όπως λέει η διαφήμιση- αυτού του είδους οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θεωρούνται κλάδοι της πράσινης επιχειρηματικότητας και άρα χρηματοδοτούνται κιόλας από το λεγόμενο Green Banking, δηλαδή από προγράμματα προς επιχειρήσεις ή ιδιώτες που στοχεύουν στην ανάπτυξη της οικονομίας μέσα από επενδύσεις φιλικές προς το περιβάλλον.

Σου μιλάει λοιπόν η διαφήμιση για τα λεγόμενα «πράσινα τραπεζικά προϊόντα», με τα οποία δανειοδοτούν με ευνοϊκότερους όρους όλες αυτές τις πρωτοβουλίες.

Λες κι εσύ, αφού έτσι έχει το πράγμα, όλο ελιές, ελιές και πάλι ελιές θα καλλιεργούνται στην Κρήτη; Εγώ θα το φτιάξω τούτο το φωτοβολταϊκό!

Και λες να πας στην Εθνική, που στη διαφήμισή της ορκίζεται –και γιατί να μην την πιστέψουμε- ότι διαθέτει ειδικές πιστοδοτήσεις για την εγκατάσταση σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Και σου λέει μάλιστα ότι το δάνειο που θα σου δώσει είναι συγχρηματοδοτούμενο από την ΕΤΕΑΝ- ΔΡΑΣΗ Ε’, ότι στηρίζει δηλαδή αυτή τη δράση σε συνεργασία με το Ταμείο Επιχειρηματικότητας, που μη με ρωτήσετε τι ακριβώς είναι αυτό, γιατί στο κάτω κάτω μόνος σου την έβλεπες τη διαφήμιση στην τηλεόραση, καλέ μου Πεταλούδα!

Ε, πρώτα ο Μεγαλοδύναμος, γίνεσαι καλά, οπότε ξεκινάς, με ανανεωμένες τις ελπίδες και προφανώς και τον αστράγαλο να πας να κάνεις τη σχετική αίτηση στη ΔΕΗ, για μικρή εγκατάσταση.

Για να την κάνεις σου ζητούν: Τα τεχνικά εγχειρίδια των φωτοβολταϊκών στοιχείων και των αντιστροφέων, που δεν ξέρω τι ακριβώς είναι τούτο. Ένα μονογραμμικό ηλεκτρολογικό σχέδιο σταθμού, με την υπογραφή του μελετητή, ένα αντίγραφο πρόσφατου λογαριασμού της ΔΕΗ, τοπογραφικό σχέδιο της ακριβούς θέσης της εγκατάστασης, ο τίτλος κυριότητας φυσικά του χώρου εγκατάστασης, που θα περιλαμβάνει ΚΑΙ συμβολαιογραφική πράξη ή μισθωτήριο συμβόλαιο από συμβολαιογράφο ΚΑΙ πιστοποιητικό μεταγραφής στο Υποθηκοφυλακείο ή νόμιμο συμβόλαιο από συμβολαιογράφο.

Και δεν τελείωσες εδώ! Θέλεις ένα έγγραφο εξαίρεσης, από το τι σε εξαιρεί άγνωστο μου είναι, αλλά απ’ ότι εξαιρείσαι καλό μοιάζει, μια υπεύθυνη δήλωση ενεργοποίησης στη ΔΕΗ, μια τεχνική περιγραφή της εγκατάστασης και του χώρου, τρεις με τέσσερις φωτογραφίες του χώρου ΚΑΙ το ΑΦΜ σου (αυτό εύκολο μοιάζει).

Ναι, φίλε μου, αλλά δεν τελειώνεις εκεί! Γιατί πριν υπογράψεις τη σύνδεση με τη ΔΕΗ, πρέπει ακόμα να τους πας ΞΑΝΑ τον τίτλο κυριότητας ή νόμιμης κατοχής του χωραφιού σου, την έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών από την αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία και μία βεβαίωση απαλλαγής από την αρμόδια περιβαλλοντική αρχή της οικείας περιφέρειας.

Μάντεψε! Πάλι δεν τελειώνεις εκεί! Γιατί όταν έρχεται η ώρα να υπογράψεις τη σύνδεση με τη ΔΕΗ, οφείλεις να υποβάλεις τη Σύμβαση Σύνδεσης και την καταβολή δαπάνης στη ΔΕΗ, μια αίτηση κατάρτισης της Σύμβασης Συμψηφισμού στο ΔΕΣΜΗΕ (Διαχειριστής του Ελληνικού Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας) (που πάλι μη με ρωτήσετε, παράδειγμα κάνουμε) και την τελική υπογεγραμμένη σύμβαση Συμψηφισμού με αυτόν.

Κι αν νόμιζες ότι τελείωσες εκεί, think again! Πριν ενεργοποιηθεί το δίκτυο πρέπει να έχεις Αντίγραφο σύμβασης Συμψηφισμού ΔΕΣΜΗΕ, υπεύθυνη δήλωση, που θα περιλαμβάνει μονογραμμικό σχέδιο, ρυθμίσεις της τάσης και πρόβλεψη υπέρβασης του αντιστροφέα και την υπεύθυνη δήλωση του παραγωγού για αίτηση Ενεργοποίησης της Σύνδεσης με τη ΔΕΗ.

Σημειώστε ότι όλα τα παραπάνω αφορούν μόνο σε μία πολύ μικρή εγκατάσταση!

Ε, αφού έχεις μαζέψει και κάνει ΟΛΑ τα παραπάνω, δεν πετάγεσαι βρε τελικά και ως την τράπεζα; Πας λοιπόν εκεί, για να συζητήσετε το δάνειό σου. Αρχίζουν τις ερωτήσεις κρίσεως, στην κυριολεξία, γιατί την κρίση δεν τη γλιτώνεις αφού, εκτός του πώς σε λένε και ποιο είναι το επάγγελμά σου, αρχίζουν να ρωτούν τέρατα, από το αν το χωράφι είναι διαγώνιο και τι λήψη έχει μέχρι και το πόσα βήματα κάνεις για να το διασχίσεις και πρόσεξε, είναι δικά σου βήματα ή του αδελφού σου που είναι δύο μέτρα και έχει μεγαλύτερο διασκελισμό;

Αν καταφέρεις και απαντήσεις σε αυτό το πρώτο στάδιο ερωτήσεων (που οι μισοί ως εδώ τα έχουν παρατήσει ή απλώς έχουν καταγραφεί ως πεθαμένοι) στη συνέχεια σε στέλνουν σε αρμόδια υπηρεσία του ΟΓΑ, προκειμένου να σου κόψει μία απόδειξη για το δάνειο. Άγνωστο γιατί πρέπει να γίνει από τον ΟΓΑ αυτό το πράγμα!

Εκεί, μπορεί να σου πούνε ότι δεν είναι σε θέση να σου δώσουν την απόδειξη (που κανείς δεν ξέρει γιατί τι ζητάει η τράπεζα) επειδή το χαρτί…. τους τελείωσε, οπότε μία μικρή βολτούλα ως τον Αμαζόνιο θα βοηθούσε, προκειμένου να κόψεις ξύλα για να γίνει το χαρτί και να γυρίσεις πάλι πίσω, πραγματοποιώντας ταυτόχρονα και τεστ κοπώσεως και τεστ δυνάμεως.

Εν συνεχεία, αφού έχεις περάσει των παθών σου τον τάραχο, θα γυρίσεις για να μάθεις ότι τελείωσε και το μελάνι, αλλά δεν αρκεί να τρέξεις ως το πλησιέστερο βιβλιοπωλείο για να το προμηθευτείς. Οφείλεις να βρεις μια ωραιότατη σουπιά, η οποία θα σου δώσει μελάνι σε πρωτογενές επίπεδο, επιπλέον δε (αν ποτέ τελειώσεις απ’ τη δοκιμασία) μαγειρεύεται ωραιότατα και με σπανάκι!

Κι αν αυτά μοιάζουν λιγάκι μεγαλοποιημένα, είμαι σίγουρη ότι στις καθημερινές σας συναλλαγές έχετε ζήσει πολύ χειρότερα!

Τελικά, αφού θα καταφέρεις να τα κάνεις όλα αυτά, παίρνεις την απόδειξη που απαιτείται για να αναπτυχτείς καταπράσινα! Επιστρέφεις στην τράπεζα, περιμένεις σε μια ουρά, όπου θα θυμίζεις έντονα το απολιθωμένο δάσος και το σίγουρο είναι ότι θα χρειαστεί η συμβολή της κρυογενετικής προκειμένου να σε επαναφέρουν μετά από τόσα χρόνια που θα περιμένεις ώσπου να φτάσεις στο ταμείο και αφού στο μεταξύ, έχεις ζήσει τόσες ευτυχισμένες στιγμές, θα έχεις απολαύσεις τη γέννηση, βάφτιση, σχολείο και γάμο των εγγονιών σου!

Ας μην γκρινιάζουμε όμως! Έστω ότι καταφέρνεις, ασθμαίνοντας, να φτάσεις το γκισέ του ταμείου. Εκεί θα μάθεις έντρομος ότι χρειάζεται να καταθέσεις και τη σχετική σου «μίζα» στην τράπεζα (εκεί δεν θα το πούνε έτσι ακριβώς, κάποιον όρον αρκετά στομφώδη θα δώσουν), η οποία πιθανότατα να αγγίζει και ως το μισό του ποσού που ζητάς. Αν υποτεθεί ότι επιδιώκεις να πάρεις το ποσό που αρχικώς ήθελες – οφείλεις να κάνεις άλλες μισές φορές την ίδια διαδικασία, για μία διαδικασία που τώρα πλέον εμπίπτει και στην παρανομία!

Θυμόμαστε ακόμα ότι όλο κι όλο εκείνο που απ’ την αρχή χρειαζόσουν ήταν ένα χαρτί και λίγο μελάνι για να πάρεις μία τόση δα, μικρή απόδειξη από τον ΟΓΑ, ώστε να σου εγκρίνει η τράπεζα το δάνειο;  Έτσι…

Νομίζω ότι καταστήσαμε σαφές πώς η Θεωρία του Χάους μπορεί ανετότατα να γίνει κατανοητή απ’ αυτή τη μία και μοναδική σκηνή της καθημερινής μας επαφής με το ελληνικό Δημόσιο. Έτσι, για να δείτε ότι όλα βγαλμένα μέσα απ’ τη ζωή είναι!

Δηλαδή, αν εσύ, Πεταλούδα μου, δεν είχες πέσει αφηρημένος μέσα στη λακούβα, αν δεν είχες κάνει την κίνηση να απεγκλωβιστείς, τραυματίζοντας τον αστράγαλό σου, γεγονός που σε ανάγκασε να παραμείνεις στο σπίτι, αν δεν είχες ανοίξει τηλεόραση την πολύ συγκεκριμένη στιγμή που έπαιζε αυτή η πολύ συγκεκριμένη διαφήμιση, τότε ίσως σήμερα να είχες έναν ωραιότατο ελαιώνα στο χωραφάκι του καημένου του πατέρα σου. Να μην συνυπολογίσουμε δηλαδή τι θα είχε γίνει, αν ο πατέρας σου δεν είχε αφήσει τον μάταιο τούτο κόσμο ή αν είχε προτιμήσει τον αδελφό σου για να του γράψει το συγκεκριμένο χωράφι…θα τρελαθούμε από τα χτυπήματα της πεταλούδας!

Αν σκεφτώ λιγάκι πιο προσεκτικά το φαινόμενο της πεταλούδας, λες να χρειάζεται να ανησυχήσω απ’το γεγονός ότι η συγκεκριμένη πεταλούδα που τίναξε τα φτερά της στην Ινδία κι έγινε ο χαμός στην Κίνα ή το ανάποδο, δεν θυμάμαι πια, μάλλον έχει πεθάνει πια; Ή να αντλήσω ελπίδα βασιζόμενη στους λεγόμενους Χαοϊστές ή Πεταλουδιστές, που συνεχίζουν την έρευνά τους, αναζητώντας εκείνη τη νέα πεταλούδα που θα σώσει τον κόσμο;

Κάπου διάβασα ότι η Θεωρία του Χάους μας μαθαίνει ότι έτσι και κάνεις ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο, ουσιαστικά θα μας πάρει όλους ο διάολος και σ’ αυτό το κομμάτι της θεωρίας ανταποκρίνεται απόλυτα το ελληνικό παράδειγμα που προανέφερα.

Βέβαια, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η Θεωρία του Χάους στο ελληνικό δημόσιο τουλάχιστον, απαντάται κυρίως μεταξύ των υπηρεσιών – όπως αποδείξαμε ήδη παραπάνω (αν θυμάστε, η απόδειξη που έπρεπε να έρθει από τον ΟΓΑ, έπρεπε να περάσει διαμέσου Αμαζονίου) κι όχι τόσο μέσα στις ίδιες της υπηρεσίες.

Ας ξαναγυρίσουμε στην Επιστήμη μας όμως, κυρίες και κύριοι, γιατί δεν είμαστε και τίποτα τυχαίοι σήμερα εδώ.

Οφείλουμε να σταθούμε στο ότι στην κοινή μας αντίληψη, το φαινόμενο της πεταλούδας πολλές φορές παρερμηνεύεται. Έτσι, η ιδέα ότι κάτι τόσο ασήμαντο όσο το πέταγμά της μπορεί να προκαλέσει ή να αποτρέψει έναν τυφώνα, οδηγεί κάποιους στο επιχείρημα ότι ένα ασήμαντο άτομο, μια περιθωριακή ιδέα ή ένα φαινομενικά εντελώς άσχετο γεγονός, μπορεί να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας. Ενώ η ουσία της συμπεριφοράς ενός χαοτικού συστήματος είναι ότι, στην πράξη, είναι απρόβλεπτη σε βάθος χρόνου.

Έτσι, όντως ένα ασήμαντο γεγονός μπορεί να αλλάξει των ρου των γεγονότων, όντως ποτέ δεν θα είμαστε σε θέση να ξέρουμε τι θα είχε συμβεί χωρίς αυτό το γεγονός, οπότε τελικά δεν μπορούμε να σχεδιάσουμε τις ενέργειές μας σε βάθος χρόνου, άρα το πιο σωστό και λογικό είναι να προγραμματίσουμε αποτελεσματικά μόνο μέχρι εκείνο τον χρονικό ορίζοντα που χαρακτηρίζει το ίδιο το σύστημα. Πολλές φορές πάλι, η ίδια η γνώση ότι κάτι μικρό οδήγησε σε κάτι τεράστιο είναι κάτι που κατακτάμε πολύ αργά, αφού το ίδιο το «τεράστιο» έχει ήδη συμβεί.

Και η εξαίρεση προφανώς έχει εφαρμογή στο ελληνικό κράτος, που αγαπάει τα Μαθηματικά και τις θεωρίες τους και φροντίζει να τα εφαρμόζει, ακόμα και στις εξαιρέσεις τους.

Ενώ έχεις ένα παιδί, για παράδειγμα, και ένα ρημάδι σπιτάκι που θέλεις να του αφήσεις, όταν με το καλό θα πας να συναντήσεις το Δημιουργό σου, στην προσπάθειά σου να μην του φάει το μισό σπίτι η Εφορία, μπορείς να προγραμματίσεις τις σχετικές σου ενέργειες, το αν θα κάνεις γονική παροχή ή δωρεά ή πωλητήριο ή δεν ξέρω τι άλλο, μόνο μέχρι το σημείο που ισχύει ο συγκεκριμένος νόμος για τα κληρονομικά. Αλλά επειδή στην Ελλάδα, αυτά τα πράγματα αλλάζουν πολύ ευκολότερα απ’ ότι οι μαθηματικοί νόμοι που τα διέπουν, αντιλαμβανόμαστε εύκολα ότι αν κάναμε το συσχετισμό, δεν θα μιλούσαμε πλέον για πεταλούδα, αλλά για κλασική ανεμοδούρα!

Και δεν έχω πιάσει καθόλου τα γενικά φορολογικά, που άλλο ισχύει τώρα και άλλο μπορεί να ισχύσει σε 15 μόλις μέρες μετά. Τώρα που το σκέφτομαι, εξαιρετική εφαρμογή της εξαίρεσης που δικαιώνει τον κανόνα είναι όλη η ελληνική νομοθεσία, που καταφέρνει και ξεπερνά τον εαυτό της και τις ταχύτητες του φωτός σε τροπολογίες και νόμους, όπου ο επόμενος τροποποιεί τον προηγούμενο, χωρίς όμως να τον καταργεί εντελώς, ώστε να γίνεται ένα σχετικό delete και να αδειάζει ο φτωχός κρατικός server από τα περιττά…

Με παρακολουθείτε φαντάζομαι…

Η πεταλούδα δηλαδή, οπωσδήποτε από μόνη της δεν θα μπορούσε να προκαλέσει έναν τυφώνα, αν δεν υπήρχαν εκείνες οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που βρίσκονταν ΗΔΗ εκεί την ώρα που εκείνη χτύπησε τα φτερά της, αφού η άμεση αιτία που τελικά θα προκαλέσει τον τυφώνα είναι αναγκαστικά πολύ μεγάλη, κάτι που κάνει τη βραχυπρόθεσμη μετεωρολογική πρόβλεψη δυνατή. Στην περίπτωσή μας, έπρεπε να πεθάνει ΚΑΙ ο πατέρας ΚΑΙ να γράψει το συγκεκριμένο χωράφι στο παιδί του, ΕΚΤΟΣ απ’ όλα τα άλλα που του συνέβησαν.

Αν η πεταλούδα κινήσει τα φτερά της τη «λάθος» στιγμή, θα μπορούσε με τον ίδιο καλό τρόπο να είχε αποτρέψει τον τυφώνα που αλλιώς θα συνέβαινε. Για να προκαλέσει, αντί να αποτρέψει τον τυφώνα, θα πρέπει να δράσει σε μία ακριβώς υπολογισμένη στιγμή, κάτι που τελικά είναι αδύνατον να προβλεφθεί, γιατί άντε τώρα εσύ να ξέρεις πότε θα καλέσει ο Δημιουργός του τον πατέρα σου, αν εκείνος αγαπούσε περισσότερο εσένα απ’ τον αδελφό σου, αν οι υπάλληλοι στον ΟΓΑ είχαν κάνει υπερκατανάλωση του χαρτιού και του μελανιού, ώστε να μην έχουν την συγκεκριμένη μέρα και ώρα που πήγες εσύ και όλο το σκεπτικό που οδήγησε την τράπεζα στο να ζητάει για τη συγκεκριμένη έγκριση, τη συγκεκριμένη διαδικασία!

Επειδή τα μαθηματικά καλά είναι, αλλά εμείς οι Έλληνες αυτά τα είχαμε ορίσει πολλά χρόνια πριν (όταν ο Lorenz και οι όμοιοί του ήταν ακόμα πάνω στα δέντρα), ας δούμε την ερμηνεία του Χάους κατά τον Ησίοδο, αφού προηγουμένως σταθούμε στο πώς ορίζουμε το άτομο.

Ο Παρμενίδης ισχυρίστηκε ότι αν το άτομο είναι η βασική μονάδα ύλης, τότε τα διάφορα σώματα του κόσμου ποτέ δεν είναι δυνατόν να χωριστούν στα άτομα που τα αποτελούν, γιατί αν αυτό συμβεί, τότε στο μεταξύ τους χώρο θα υπάρχει κενό. Αυτή η έννοια του κενού είναι μάλλον απόλυτη, αφού δεν πρόκειται για έναν άδειο χώρο, κενό από γεγονότα. Δηλώνει ότι ούτε ο ίδιος ο χώρος υπάρχει, οπότε όταν λέμε «τίποτα» εννοούμε και την ίδια την υπόστασή του. Κοινώς, όταν λέμε «τίποτα» εννοούμε ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΤΙΠΟΤΑ!

Σύμφωνα με τον Ησίοδο και τη «Θεογονία» του, Χάος σημαίνει χάσμα, όχι αταξία.

Άρα, μεταξύ των ατόμων που έχουν χωριστεί δεν υπάρχει απολύτως τίποτα, ούτε καν άδειος χώρος, έννοια που είναι απαράδεκτη και από τη θεώρηση του Αριστοτέλη. Άρα, αφού μεταξύ των ατόμων που έχουμε χωρίσει δεν υπάρχει τίποτα, τότε αυτά ουσιαστικά αγγίζουν το ένα το άλλο, επομένως ποτέ δεν έχουν χωριστεί! (Είδατε; Όλα σχετικά είναι, καλά το είπε ο Αϊνστάϊν!).

Με βάση τη Θεωρία του Χάους, ακόμα και οι πιο μικρές αλλαγές μπορούν να επιφέρουν σημαντική αλλαγή στην ισορροπία του συστήματος, η τελική κατάσταση του οποίου είναι αδύνατον να προβλεφθεί με ακρίβεια. Ωστόσο είναι πολύ εύκολο να προβλεφθεί η γενική συμπεριφορά του. Έτσι, τελικά, η Θεωρία του Χάους δεν εστιάζει στην εσωτερική αταξία του συστήματος, όταν αυτό μεταβάλλεται, αλλά στην Ευρυθμία που χαρακτηρίζει τη συμπεριφορά του και τη συμπεριφορά συστημάτων που είναι όμοια μ’αυτό. Άρα, μήπως υπάρχει μία απόλυτη παρανόηση για το Χάος, αφού δεν αναφέρεται πραγματικά σε Αταξία, αλλά στην ουσία σε Ευρυθμία;

Παρά το ότι οι άνθρωποι αποφεύγουν το χάος και επιδιώκουν την τάξη, την ασφάλεια και τον έλεγχο, η φύση και όλα τα πλάσματά της ζούνε ΣΥΝΕΧΩΣ – κι όχι κατά περίσταση- μέσα σ’ ένα διαρκές χάος, το οποίο χρησιμοποιούν προς όφελός τους. Το αντίθετο λοιπόν της τάξης είναι η αταξία, όχι του Χάους, Το αντίθετο του χάους είναι η αρμονία. Όμως κάποιος που δεν αντέχει την αταξία, δεν μπορεί να προκαλέσει τάξη μόνο και μόνο γι’ αυτό, αντίστοιχα κάποιος που δεν αντέχει το Χάος, δεν μπορεί να φέρει αρμονία.

Φυσικά παραδείγματα «μη κανονικότητας» από την καθημερινή μας ζωή; Ο καπνός του τσιγάρου που στροβιλίζεται σε απρόβλεπτες δίνες, τα κύματα που σκάνε πάνω σε μία ακτή, η ροή του νερού που στάζει από τη βρύση ή το πώς το μελάνι διαχέεται μέσα σε ένα ποτήρι νερό, με εντελώς απρόβλεπτο τρόπο.

Όπως τα έχουν ορίσει λοιπόν οι επιστήμονες, υπάρχουν πολλά είδη μη κανονικότητας, όπως είναι η διακύμανση στους πληθυσμούς αγρίων ζώων, η εξέλιξη των τιμών στο χρηματιστήριο, η εμφάνιση και εξαφάνιση νομαδικών πληθυσμών εντόμων, το σχήμα των νεφών, οι διαδρομές που κάνουν οι αστραπές στον αέρα, το πώς τα άστρα δημιουργούν γαλαξίες. Ακόμα και οι χτύποι της καρδιάς μας.

Μέσα σε όλη αυτή τη μη κανονικότητα λοιπόν, στην αταξία, οι επιστήμονες, ψάχνοντας εκείνες τις χαοτικές καταστάσεις που συνυπάρχουν σε συνθήκες αταξίας, κατάφεραν να βρουν ότι υπάρχει μία εκπληκτική τάξη στο χάος που αναπτύσσεται στην ανθρώπινη καρδιά κι έτσι κατάφεραν να βρουν τις αιτίες που οδηγούν στον απρόσμενο θάνατο.

Προφανώς λοιπόν, έχουμε παρανοήσει λιγάκι τις έννοιες, οι οποίες είναι τελικά κατασκευασμένες έτσι ώστε να μπλέκονται γλυκά μεταξύ τους.

Συμβουλευτικά, θα μπορούσαμε να ακολουθήσουμε κι εμείς τη λογική της Φύσης και των πλασμάτων της, που χρησιμοποιεί το χάος για να δημιουργήσει νέες οντότητες και να σχηματοποιεί τα γεγονότα, ενισχύοντας τη συνεκτική κατάσταση στο σύμπαν, αντί να προσπαθούμε επί ματαίω να δημιουργήσουμε «τάξη», την οποία ούτε καταλαβαίνουμε, ούτε μπορεί –κατά τους μαθηματικούς και τους φιλοσόφους τουλάχιστον- να μας οδηγήσει σε αρμονία στη ζωή μας.

Κι αν υπάρχει μία ελάχιστη Αιτία που διαφεύγει της προσοχής και μπορεί ωστόσο να προκαλέσει ένα σημαντικό Αποτέλεσμα, ίσως θα ήταν καλό να εστιάσουμε την προσοχή μας στην Παρατήρηση του Ολοφάνερου, αφού τόσο η γέννηση του Χάους, όσο και η γέννηση του Απρόβλεπτου που οδηγεί σε αυτό, είναι γεγονότα αληθινά και απλά συμβαίνουν κάποια δεδομένη στιγμή.

Είναι απίστευτο το πόσο «μεγάλα» πράγματα μπορεί να προκαλέσει μία απλή, μοντέρνα όσο και απολύτως «συμπτωματική» κίνηση, επομένως μία καλή τακτική θα ήταν –αφού δεν μπορούμε να κάνουμε τη «σύμπτωση» να συμβεί- να δίνουμε μεγαλύτερη σημασία όταν αυτή μας χτυπάει την πόρτα, γιατί το αποτέλεσμά της μπορεί να το αντιληφθούμε πολύ πολύ καιρό μετά, έχοντας μέχρι τότε χάσει κάτι σημαντικό.

Καλή σας νύχτα! Με την όμορφη σκέψη ότι μπορεί να είμαστε και πεταλούδες που αποκτούμε τόση δύναμη μόνο και μόνο επειδή κουνάμε τα φτερά μας, ας τα χτυπήσουμε δυνατά και μακάρι όλα να πάνε καλύτερα…μέχρι ν’ αλλάξουμε τον κόσμο!